ÇOCUK İSTİSMARI VE WATTPAD

Son günlerde bazı yazarların kitaplarındaki pedofili içeren ifadelerin bulunduğu sayfalar sosyal medyada sıkça gündeme geldi. Aralarında çok satan kitapların yazarlarının da bulunduğu eserlerin niteliği ve kıymet ölçülerinden çok tartışmaların yönü edebiyatta cinselliğe, müstehcenliğe ve özellikle çocuk istismarına yöneldi. Bu tartışmalar istismar konusunda dijital platformlarda neler olup bittiğine bakmamızı sağladı. “Wattpad” adlı uygulama ise bu konuda sorunun merkezine oturdu. 

Türkiye’de kaliteli bir okuma kültürünün olmayışı, medyanın dijitalleşmesi ile birlikte geleneksel basın-yayın faaliyetlerinin yerini internet yayıncılığına bırakması, Wattpad’in çok sayıda kullanıcıya ulaşmasını beraberinde getirdi. Medyanın ifşa kültürünü beslemesi, mahremiyetin kuşatılması ve Türkiye’de kültürel çatışma ortamı da Wattpad gibi uygulamalara toplumsal zeminde kapı araladı. 

Geleneksel yapı ve toplum ile bağı giderek zayıflayan yeni kuşak sosyalleşme ve paylaşım yapma ihtiyacını, sanal dünyada vakit geçirerek karşılıyor. Bu anlamda Wattpad, gençlerin kendi dillerini yaratma, kitle oluşturma ve kitlelerle etkileşim içerisinde olma işlevini sağlıyor. “Sınırsız ve özgürce hareket” olanağı sağlıyor. Üstelik dış dünyanın baskılarından bir kaçış fırsatı sağladığı gibi popülerlik, tanınırlık getiriyor; bir hikaye etrafında bir araya gelme, akran gruplarıyla paylaşımda bulunma ve duygudaşlık kurma imkanı sağlıyor. 

Peki Türkiye’de özellikle lise çağındaki gençlerin sıkça kullandığı Wattpad’de gençler neler yazıyor, neleri takip edip beğeniyor? 

Çok okunan hikayelere üstünkörü bir göz attığımızda bencil, toplumdan dışlanmış, kurallara uymayan, toplumsal ve ahlaki normlara uymayan, yadırganan ve anti sosyal davranışlar sergileyen karakterler çekici, gizemli ve bir o kadar “etkileyici” özellikleriyle ön plana çıkarılıyor. Genel olarak şiddet, cinsellik, istismar ve tecavüz ile tecavüzcüye karşı duygusal bağlılığın ve bağımlı ilişki geliştirmenin övüldüğü ve özendirildiği kurgular büyük bir okur kitlesine ulaşıyor. Bunları okuyan ergenler kadın-erkek ilişkilerini yanlış yorumluyor, ebeveynleriyle ilişkilerini zararlı hatta gereksiz görüyor. Şiddete ve cinsel istismara eğilimleri arttırıyor.  

Sanatsal yaratıcılık, kurgusal gerçeklik gibi söylemlerle çocuk istismarının, erken yaşta cinsel tecrübenin, tecavüzün, şiddetin meşrulaştırılması ve sevimli gösterilmesi gibi olayların normalleştirilmesi kabul edilemez. Ancak Sen Anlat Karadeniz, Hercai gibi yapımlara ilginin çok büyük olması, toplumsal talebin “Wattpad kültürü, zihniyeti, eğilimleri” yönünde seyrettiğinin acı bir göstergesi haline gelmeye başlamıştır. 

Yeni nesil, toplumsal hayatta güç ilişkilerinin anlamını çözmek ve buna dahil olmak istemiyor. Dünyalarında “özgürlük” fikri görüntüde, dış dünyada herhangi bir şekilde kendini ele veremiyorsa da “sanal dünyanın” verdiği imkanları kullanarak kendilerine ait bir dünya kurmayı, orada “istedikleri gibi” yaşamayı, toplumda mahrem algılanan her türlü davranışı “normal biçimde” yaşamayı, tatmin edici fantastik gerçeklik inşa etmeyi başarıyorlar. Dijital platformlar, “şimdilik” fantezilerin dijital ve sanal kurguda kalmasını sağlarken, artık bunun gerçek yaşamlarımıza etkileri yansımaya başlayacak, hatta başladı bile! 

Gençlerin sosyal hayatlarının, hayalini kurdukları "gizemli” karakterlere dönüşmelerine izin vermemesi, toplumdan alınan eğitimden duygusal ve bilişsel olarak tatmin sağlanamaması, değersizlik hissi ve güçlü rol modeller edinememeleri, onları Wattpad’de  uygunsuz içeriklere yönelmeye ve burada okuryazar olmaya yöneltiyor. Medyanın nispeten kontrol altına alınması mümkünse de online kitap okuma uygulamalarında denetimsizlik ve “sınırsız paylaşım yapma özgürlüğü” her geçen gün gençleri daha da çok tehdit eder hale geliyor. 

Peki bu durumda ne yapılmalı? 

Wattpad’de olumuz içeriklere erişimin tesirleri ve genç nesiller üzerindeki tahribatı daha büyük travmalara yol açmadan devlet desteğinin, bu konuda eğitim ve sosyal politikaların geliştirilmesinin bir gereklilik olduğu görülmektedir. Dijital hikâyecilikte aile değerlerinin ve mahrem sınırların korunmaması, teşhirin ve sapkınlıkların ön plana çıkarılması, ahlaki yozlaşmayı da tetiklemektedir. Bunlara prim veren editörler, yayın evleri, kitapçılar, anne babalar, öğretmenler ve Milli Eğitim ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının bu konu üzerinde detaylı bir şekilde düşünmesi ve çalışma yapması gerekmektedir. 

Gençlerin Wattpad gibi uygulamalar üzerinden okur yazarlık yapmaları elbette kaçınılmazdır. Bu noktada yetkililerin öncelikle çocukların duygu dünyasını, ihtiyaçlarını, arzularını ve korkularını anlaması, ailelerin bu konuda bilinçlendirilmesi ön şarttır. Ardından konuya hassasiyetle yaklaşması ve genç neslin daha sağlıklı okuma alternatifi olabilecek platformlar ve uygulamalar geliştirmesi; mümkünse bunu ücretsiz olarak sunması önerilebilir. 

Hem çocukların zihin dünyalarının klasik edebiyat ile buluşması, okuma alışkanlığının sağlıklı bir şekilde, doğru ve besleyici eserlerle kazandırılması hem gençlerin gelenekle ve kültürle bağını sağlamlaştırılması, toplumsal değerlerle bütünleşmesini sağlayabilmek için kapsamlı bir çalışma gerekmektedir. Bu konusunda gençler kadar ailelerin de bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Salt çocuklarının okuma alışkanlığı kazanması istenmemeli, aynı zamanda çocuklarının doğru eserlerle buluşmalarının temin edilmesi, ana odak noktası olmalıdır. 

Türkiye’de insanların ne kadar kitap okuduğu hep tartışılagelmiştir. Dahası ülkemizde gençlerin kitap okunmaması ile, gençlerin günlerini internette, tablette geçirmesiyle, kültürel bakımdan gerilememiz ile ilgili bir bilgi kirliliği var ortada. İstatistikler gösteriyor ki, Türkiye’de gençler kitap okuyor. Mesele gençlerin, yeni kuşakların aktığı zihin dünyasını anlayarak ona uygun içerikler üretmekte, yayıncılık yapmakta, teşvik etmekte...  

Son günlerdeki çocuk istismarıyla ilgili tartışmalar yeni kuşağa, dijital yayıncılığa, gençlerle ilgili ürettiğimiz ön yargılara yeniden bakma, meselenin ciddiyetini kavrama, adımlar atma ve çocuk istismarına yol açan nedenleri anlama fırsatı ve imkanı verecektir.  

Mustafa KEKİLLİ 

Sosyal Hizmet Uzmanı